KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Nedir?

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) Nedir?

KOAH, hava akımının kalıcı ve ilerleyici kısıtlanması ile karakterize, kronik inflamatuar akciğer hastalığıdır. Tıkanıklık tam geri dönüşlü değildir ve esas olarak zararlı gaz/partikül maruziyetine bağlı gelişir.

---

Temel Patoloji

KOAH iki ana patolojik sürecin birleşimidir:

 

 

Bileşen	Tanım	Sonuç
Kronik bronşit	Bronşlarda mukus artışı ve duvar kalınlaşması	Hava yolu daralması
Amfizem	Alveol duvar yıkımı	Gaz değişim yüzeyi azalır

 

 

---

Ne Olur? (Patofizyoloji)

Zararlı partiküller → kronik inflamasyon →
✔ Küçük hava yolları daralır
✔ Elastik geri çekilme azalır
✔ Hava akımı çıkışta kısıtlanır
✔ Hava tuzaklanması gelişir

---

Başlıca Nedenler

 

 

Risk Faktörü	Rol
Sigara	En önemli neden
Biyokütle dumanı	Odun/tezek dumanı
Mesleki tozlar	Maden, tekstil
Hava kirliliği	Uzun süreli maruziyet
Genetik	Alfa-1 antitripsin eksikliği

 

 

---

Belirtiler

 

 

Belirti	Özellik
Nefes darlığı	Eforla başlar, ilerler
Kronik öksürük	Aylarca sürer
Balgam	Özellikle sabah
Hışıltı	Daralmış hava yolları
Yorgunluk	Oksijenlenme bozukluğu

 

 

---

Tanı

Spirometri altın standarttır

• FEV1/FVC < %70 → kalıcı obstrüksiyon

Görüntüleme:

• Akciğer grafisi

• BT (amfizem alanları)

---

Evreleme (GOLD)

 

 

Evre	FEV1 (%)
Hafif	≥80
Orta	50–79
Ağır	30–49
Çok ağır	<30

 

 

---

Alevlenme (Exacerbation)

Ani kötüleşme:

• Nefes darlığı artışı

• Balgam artışı

• Enfeksiyon tetikleyebilir

---

Tedavi

 

 

Tedavi	Amaç
Sigara bırakma	Hastalığı yavaşlatır
Bronkodilatör inhaler	Hava yolunu açar
Kortikosteroid inhaler	İnflamasyonu azaltır
Pulmoner rehabilitasyon	Egzersiz kapasitesi
Oksijen tedavisi	İleri evre
Aşılar	Enfeksiyon önleme

 

 

---

Komplikasyonlar

• Solunum yetmezliği

• Pulmoner hipertansiyon

• Kalp yetmezliği

• Sık enfeksiyon

---

Özet

KOAH = geri dönüşü olmayan hava yolu daralması ile seyreden, çoğunlukla sigara kaynaklı kronik akciğer hastalığıdır. Erken tanı ve sigarayı bırakmak ilerlemeyi belirgin yavaşlatır.

 

1️⃣ KOAH ile Astım Arasındaki Farklar

 

 

Özellik	KOAH	Astım
Başlangıç yaşı	Genelde >40	Çocukluk/genç erişkin
Neden	Sigara, toksin maruziyeti	Alerjik/immün
Hava yolu daralması	Kalıcı	Geri dönüşümlü
Ataklar	Yavaş ilerler	Ataklar halinde
Gece semptomu	Daha az	Sık
Alerji öyküsü	Nadiren	Sıklıkla
Eozinofil	Normal	Yüksek olabilir
Bronkodilatöre yanıt	Kısmi	Belirgin
Sigara ilişkisi	Güçlü	Şart değil

 

 

Özet:
Astım = inflamatuar ve geri dönüşümlü
KOAH = yapısal hasar ve kalıcı obstrüksiyon

---

2️⃣ KOAH’ta Evde Yapılabilecek Egzersizler

Amaç: dispneyi azaltmak + solunum kaslarını güçlendirmek

Solunum Egzersizleri

 

 

Egzersiz	Nasıl	Etkisi
Dudak büzerek soluma	Burnundan al, dudakları büzerek ver	Hava tuzaklanmasını azaltır
Diyafram nefesi	Karın şişirerek nefes al	Yardımcı kas yükünü azaltır

 

 

---

Fiziksel Egzersizler

 

 

Tür	Süre	Faydası
Yürüyüş	20–30 dk	Dayanıklılık
Merdiven	Kısa setler	Akciğer kapasitesi
Hafif ağırlık	2–3 gün/hafta	Kas kaybını önler
Germe	Günlük	Göğüs kafesi mobilitesi

 

 

---

3️⃣ Oksijen Satürasyonu (SpO₂) Kaç Olmalı?

 

 

Durum	Hedef
Sağlıklı birey	%95–100
KOAH hastası	%88–92 ideal
%85 altı	Acil değerlendirme
%90 altı kalıcı	Oksijen tedavisi gerekebilir

 

 

Neden %100 hedeflenmez?
Yüksek oksijen → CO₂ retansiyonu riskini artırabilir.

---

Genel Yönetim Özeti

 

KOAH kontrolü =
inhaler tedavi + egzersiz + sigara bırakma + aşılar + beslenme