Crohn Hastalığı Nedir?

Crohn hastalığı, gastrointestinal sistemin herhangi bir segmentini (ağızdan anüse kadar) tutabilen, transmural (duvarın tüm katlarını etkileyen) inflamasyonla seyreden kronik, relaps-remisyonlu inflamatuvar bağırsak hastalığıdır (IBD). En sık terminal ileum ve kolon etkilenir.

🔬 Patogenez (özet)

• Bağışıklık disregülasyonu: Mukozal immün yanıtın aşırı aktivasyonu (Th1/Th17 ağırlıklı sitokin profili: TNF-α, IL-12/23).

• Genetik yatkınlık: NOD2/CARD15 dâhil çeşitli varyantlar.

• Mikrobiyota etkileşimi: Bariyer fonksiyonu bozulması + disbiyoz.

• Çevresel faktörler: Sigara risk artırır (ÜK’nin aksine).

📍 Tutulum Paterni

• Segmental (skip lezyonlar)

• Transmural inflamasyon → striktür, fistül, abse eğilimi

• Endoskopide aftöz ülserler, “kaldırım taşı” görünümü

🚨 Klinik Bulgular

⚠️ Komplikasyonlar

• Fistül (enterokutanöz, enteroenterik, perianal)

• Striktür ve obstrüksiyon

• Abse

• Malabsorpsiyon (B12, demir, D vitamini)

• Uzun sürede kolorektal kanser riski (kolon tutulumu varsa)

🧪 Tanı Yaklaşımı

• Kolonoskopi + biyopsi → nonkazeifiye granülom görülebilir (her zaman değil)

• MR enterografi / BT enterografi → ince bağırsak değerlendirmesi

• CRP, ESR ↑

• Fekal kalprotektin ↑

• Dışlama: enfeksiyon, çölyak vb.

💊 Tedavi Basamakları (hastalık şiddetine göre)

🥗 Beslenme

• Alevlenmede düşük posalı diyet

• Laktoz intoleransı varsa kısıtlama

• B12, demir, çinko, D vitamini takibi

🔁 Hastalık Seyri

• Tam iyileşme yoktur

• Ataklar ve remisyon dönemleri

• Erken ve uygun tedavi komplikasyonları azaltır

🧠 CROHN HASTALIĞI vs ÜLSERATİF KOLİT (ÜK)

⚕️ Ekstraintestinal Bulgular (Her İkisinde de)

• Artrit

• Üveit

• Eritema nodozum

• Primer sklerozan kolanjit (ÜK’de daha sık)

🧪 Tanı Yaklaşımı Ortak

• Kolonoskopi + biyopsi

• Fekal kalprotektin

• CRP

• Görüntüleme (MR enterografi → Crohn için daha önemli)

💊 Tedavi Benzerlikleri

• Kortikosteroid

• İmmünmodülatörler

• Biyolojik ajanlar

Ancak cerrahinin rolü en büyük farktır:

• Crohn: Komplikasyon için, kür sağlamaz

• ÜK: Tüm kolon çıkarılırsa hastalık ortadan kalkar

🔑 Akılda Kalıcı Kural

Crohn = Derin, Dağınık, Delik Açan (fistül)
ÜK = Yüzeysel, Yaygın, Kanlı İshal