Anevrizma Nedir ve Tipleri Nelerdir?

Anevrizma Nedir ve Tipleri Nelerdir?

Anevrizma Nedir?

Anevrizma, bir arter duvarının zayıflaması sonucu damarın lokal ve kalıcı genişlemesi (balonlaşması) durumudur. Çap genellikle normal damar çapının ≥1.5 katına ulaşır. En büyük risk rüptür (yırtılma) ve tromboembolidir.

Nasıl Oluşur? (Patofizyoloji)

  • Medial tabaka dejenerasyonu

  • Elastik lif kaybı

  • Ateroskleroz

  • Hipertansiyonun duvar stresini artırması

  • Bağ dokusu hastalıkları (Marfan, Ehlers-Danlos)

Yerleşimine Göre Tipleri

 

 

Tip

Yer

Risk

Abdominal Aort Anevrizması (AAA)

Göbek altı aort

En sık, rüptür riski çapla artar

Torakal Aort Anevrizması (TAA)

Göğüs içi aort

Diseksiyon riski

Serebral (Beyin) Anevrizması

Beyin damarları

Subaraknoid kanama

Periferik Anevrizma

Diz arkası (popliteal) vb.

Emboli riski

 

 

Şekline (Morfoloji) Göre

 

 

Tip

Özellik

Fusiform

Damar boyunca simetrik genişleme

Sakküler

Tek taraflı kese şeklinde balonlaşma

Disekan

Damar duvar katmanları arasına kan girmesi (aort diseksiyonu ile ilişkili)

 

 

Gerçek vs. Yalancı Anevrizma

 

 

Tür

Açıklama

Gerçek anevrizma

Damarın tüm duvar katları genişler

Psödoanevrizma

Damar duvarı yırtılır, kan çevre dokuda sınırlanır

 

 

Belirtiler (Yerine Göre Değişir)

 

 

Bölge

Belirti

Aort

Karın/sırt ağrısı, nabızlı kitle

Beyin

Baş ağrısı, çift görme, ani bilinç kaybı (kanama)

Periferik

Bacakta soğukluk, pıhtı atması

 

 

Çoğu anevrizma sessiz ilerler ve tesadüfen saptanır.

Rüptür Belirtileri (Acil)

  • Ani, şiddetli ağrı

  • Bayılma

  • Hızlı tansiyon düşüşü

  • Soğuk terleme

Bu tablo hayati acildir.

Tanı

  • Ultrason (AAA için)

  • BT anjiyografi

  • MR anjiyografi

  • Beyin anevrizmasında anjiyografi

Tedavi Yaklaşımı

 

 

Durum

Yaklaşım

Küçük ve stabil

Takip + tansiyon kontrolü

Büyük veya hızlı büyüyen

Cerrahi / endovasküler stent greft

Beyin anevrizması

Klipleme veya coil embolizasyonu

 

 

Risk Faktörleri

  • Sigara

  • Hipertansiyon

  • Erkek cinsiyet (AAA)

  • Aile öyküsü

  • Ateroskleroz

Özet

 

Anevrizma, damar duvarının yapısal zayıflığıdır. Büyüklük ve yerleşim, yırtılma riskini belirler. Erken tanı ve tansiyon kontrolü hayati önemdedir.

 

 

Aort Anevrizmasında Çap Sınırları ve Ameliyat Kriterleri

Rüptür riski, anevrizmanın çapı, büyüme hızı ve yerleşimi ile doğru orantılıdır. Cerrahi kararı bu parametrelere göre verilir.

1. Abdominal Aort Anevrizması (AAA)

 

 

Çap

Yaklaşım

< 4.0 cm

Yıllık ultrason takip

4.0–4.9 cm

6–12 ayda bir takip

5.0–5.4 cm

3–6 ayda takip

≥ 5.5 cm (erkek)

Cerrahi önerilir

≥ 5.0 cm (kadın)

Cerrahi daha erken düşünülür

 

 

Ek Cerrahi Endikasyonlar

  • Yılda ≥ 0.5 cm büyüme

  • Karın veya sırt ağrısı

  • Tromboemboli gelişimi

  • Rüptür bulgusu

2. Torakal Aort Anevrizması (TAA)

 

 

Yer

Cerrahi Sınır

Asendan aort

≥ 5.5 cm

Desendan aort

≥ 6.0 cm

 

 

Daha Erken Ameliyat Gerektiren Durumlar

 

 

Durum

Çap

Marfan, bağ dokusu hastalığı

≥ 5.0 cm

Aile öyküsü

≥ 5.0 cm

Bikuspit aort kapağı

≥ 5.0–5.5 cm

Hızlı büyüme (>0.5 cm/yıl)

Cerrahi

 

 

3. Rüptür Riski Çapla Artar

 

 

AAA Çapı

Yıllık Rüptür Riski

< 5 cm

%1’den söyle düşük

5–6 cm

%3–15

> 7 cm

%30+

 

 

4. Tedavi Seçenekleri

 

 

Yöntem

Özellik

Açık cerrahi

Dayanıklı ama daha invaziv

EVAR / TEVAR (stent greft)

Kateterle, daha az riskli iyileşme

 

 

5. Ameliyat Kararında Dikkate Alınan Diğer Faktörler

  • Hastanın yaşı

  • Kalp–akciğer kapasitesi

  • Eşlik eden hastalıklar

  • Anatomik uygunluk

6. Ameliyat Olmayanlarda Takip

 

 

Önlem

Neden

Tansiyon kontrolü

Duvar stresini azaltır

Sigara bırakma

Büyümeyi yavaşlatır

Statin

Damar duvarını korur

Düzenli görüntüleme

Büyüme takibi

 

 

Özet

 

Çap ≥ kritik sınır + hızlı büyüme + semptom = cerrahi endikasyon.
Küçük anevrizmalar ise yakından izlenir ve risk faktörleri agresif yönetilir.

 

Etiketler: Anevrizma Nedir ve Tipleri Nelerdir?
Şubat 03, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR